Wat is Islamitische Psychologie (en wat is het niet)?

Door op 17 juli 2017 in de categorie Algemeen.


Er wordt veel gesproken over ‘Islamitische psychologie’, maar wat over het algemeen ‘Islamitische psychologie’ genoemd wordt is geen Islamitische psychologie. In wat er in omloop is kan men onderscheid maken tussen twee wijzen van ‘Islamitische psychologie’ en geen van beide wijzen kunnen aanspraak maken op deze titel.

De eerste wijze Islamitische psychologie’ is een verzameling van kennis uit de Koraan en de Soennah over de mens, het gedrag van de mens, over de ziel en over de Nefs, de strijd met de Nefs etc. Dit is hele nuttige en belangrijke kennis. Als de bronnen juist opgespoord, vertaald en gevolgd worden dan is dit ook onbetwijfelbare zekere kennis en vormt het belangrijke aanwijzingen en richtsnoeren voor de gelovigen. Het kan echter geen ‘Islamitische psychologie’ genoemd worden. Het is namelijk geen psychologie. Je zou het beter kunnen noemen: ‘Islamitische kennis over mens en ziel’. Door het ‘psychologie’ te noemen en door het in ‘een psychologie’ te vatten worden de kennis-fragmenten aan elkaar gepraat en omgevormd tot een pretentieus verhaal zonder diepgang. Door deze samengesteldheid ‘Koranische psychologie’ of ‘Islamitische psychologie’ te noemen komt feitelijk neer op een belediging van Allah (سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى), onze Profeet en ons geloof. Ook als de bronnen juist geciteerd worden is het verhaal zelf dat verteld wordt volledig ondoordacht, ongegrond en doorspekt met kortzichtigheden en traditionele domheden. De uiteindelijke visie op de mens van zo’n ‘psychologie’ komt niet veel verder dan die van de eerste de beste leek. Ondanks de geleerdheid van de schrijver, die op zijn terrein van onschatbare waarde is voor onze Gemeenschap. Het is daarom beter de Kennis over de ziel uit de bronnen van de Koraan en de Soennah te verzamelen en neer te schrijven zonder dit ongegrond aan elkaar te praten en als ‘psychologie’ te presenteren.

De tweede wijze van ‘Islamitische psychologie’ die we tegenkomen is veel minder waardevol. Het is een ‘gewone’ reguliere psychologie volgens de moderne ‘evidence-based’ wetenschap met los daarvan en daar overheen een zogenaamd Islamitisch jasje. Alle overduidelijk met de Islam onverenigbare elementen worden verwijderd en alle zaken die terugkeren in Islamitische bronnen worden naar voren gebracht als ‘wetenschappelijk bewijs’ van de Waarheid van de Islam. De Islam wordt geprezen als de ware en enige godsdienst, maar tegelijkertijd neemt men volstrekt naïef de moderne psychologie over als ware het een neutrale wetenschap van de werkelijkheid. In de behandeling volgens deze ‘Islamitische’ psychologie keert dan ook niets Islamitisch terug behalve dingen als man/vrouw gescheiden, Arabisch spreken en af en toe ‘Soebhana’Allah zeggen en ‘Al hamdoelilah’. De eerstgenoemde wijze van ‘Islamitische psychologie’ is dus wel Islamitisch maar geen psychologie en de tweede wijze is wel een psychologie, maar niet Islamitisch.

Vandaar de noodzaak van de Islamitische diepte-Psychologie. Dit is een Islamitische psychologie die én Islamitisch is én een psychologie. Het woord ‘diepte-‘ is toegevoegd aan deze naam om het een eigennaam te geven, maar ook om het af te grenzen tegen bovengenoemde misvattingen. Daarnaast verwijst diepte-psychologie ook naar de psychoanalyse waar de Islamitische diepte-Psychologie een variant van genoemd mag worden. De Islamitische diepte-Psychologie is geen verzameling van met huis-tuin-en-keuken-psychologie geduide en aan elkaar geredeneerde Islamitische kennis-fragmenten en het is ook geen hypokriet brouwsel van goddeloze ‘evidence-based’ psychologie minus het overduidelijk on-Islamitische. De Islamitische diepte-Psychologie is een op God en Zijn Genezing gegronde psychologie die ruimte maakt voor het on-begrijpelijke, het Verborgene en onze verhouding tot God en de ander. De Islamitische diepte-Psychologie beweegt zich voorbij de arrogantie van het denken-te-weten in het domein van het luisteren en vertrouwt aldus op de Waarheid van Allah (سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى). Om dit waar te kunnen maken moet deze wetenschap van de grond uit en in wezen een geheel andere wetenschap zijn als de reguliere moderne empirische wetenschappen. Voor het moderne denken bestaat er namelijk niet zoiets als ‘God’ of ‘ziel’. Zelfs als ze dit zouden willen bestuderen dan zouden ze het nog niet kunnen. Voor het moderne denken bestaat dit namelijk niet en kan het ook niet bestaan. Het moderne denken en de moderne wetenschappen kunnen niet anders dan God en ziel verwijzen naar het rijk der verbeelding of het rijk van de moraal of als een culturele of traditionele franje. Als zodanig bestaat het niet en er kan zeker niet op gebouwd worden. Moslims dus die de moderne wetenschap toepassen doen dit dus buiten hun geloof. Een toepassing van deze naïef als neutraal beschouwde wetenschap ‘Islamitisch’ te noemen gaat tegen geloof en waarheid in en kan niets goeds opleveren, laat staan genezing. Er zal dus een andere wijze van wetenschap en wetenschappelijkheid moeten komen om plaats te kunnen maken voor God, ziel en waarheid. En dat betekent een andere wijze van denken vooral. Het moderne denken richt zich beheersmatig in binnen de wereld. Het wil alles benoemen, begrijpen en in kaart brengen en heeft geen oor voor het gesprek waarbinnen wij ons reeds bevinden en waarbinnen de wereld verschijnt. Een genezing van ‘psychische stoornissen’ – dat wil zeggen: het overkomen van beproevingen en het weer terug vinden van de weg die terug leidt naar Allah (سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى) – is slechts mogelijk gehoorgevend aan dit gesprek. Zoals Hij zegt (interpretatie van de betekenis):

“O mensen, er is een vermaning van jullie Heer gekomen en een genezing voor wat zich in jullie hart bevindt, en leiding en genade voor de gelovigen.” – Soerah Yoenoes: 57


Laatste wijziging:
29 juli 2017