Michelangelo, Volta della Cappella Sistina, 1508 - 1512

Verbinding verbroken

Door op 1 juni 2019 in de categorie Algemeen.


Voor ons mensen is de verbinding met de ander bepalend voor ons welbevinden. Verbondenheid is onlosmakelijk verbonden met de mens. Wij worden wie we zijn en komen tot ontwikkeling in relatie tot de ander, en eigenlijk is deze ontwikkelingsweg nooit helemaal af. Er blijft heel ons leven een beweging richting de ander. We staan nooit echt los of onafhankelijk van de ander. Vaak zijn er periodes van stabiliteit en balans op dit gebied. Dan gaat het goed. Maar wanneer er dan een verstoring ontstaat in de verbinding, bijvoorbeeld bij het overlijden van een dierbare, zien we vaak dat dit een ogenblikkelijk effect heeft. Als de verbinding met de ander wegvalt, valt er een deel van onszelf weg.

Iemand kan zich somber, leeg en richtingloos gaan voelen. Na een bepaalde periode herstelt deze verstoring gewoonlijk vanzelf weer. Als een wond die met de tijd heelt.  Als er echter sprake is van problematiek of trauma waardoor het vertrouwen in de ander is beschadigd, is ook de verbinding met de ander, onszelf en het leven verstoord.

Verbondenheid met de ander is de basis voor een goed welbevinden. Het gaat hierbij om een band tussen mensen die zorgt dat men zich welkom voelt en waardoor men voldoende veiligheid, liefde en waardering ervaart. Hierdoor bestaat er een gevoel op een bepaalde manier bij de ander te horen. Een goede verbinding met de ander begint maar eindigt niet in de jeugd. Het is niet zo dat wanneer we een bepaalde tijd een goede verbondenheid hebben gehad, het klaar is en we een onafhankelijk individu worden, niet meer verbonden aan onze omgeving. Hoe beter en sterker de verbinding echter is geweest, hoe meer er een vergeten kan optreden op basis waarvan iemand zich minder bewust wordt van zichzelf. Hierdoor kan men zich in vertrouwen laten meevoeren met de stroom van het leven. Het herinnerd worden aan ons ‘zelf’ zorgt voor ongemak en onrust, waar vanuit er toch weer gezocht wordt naar een herstel van de verbinding met de ander. Dit kan zijn in een lichamelijke vorm, bijvoorbeeld de behoefte aan liefdevolle aanraking van een dierbare, of anders, bijvoorbeeld een ander die een luisterend oor biedt, of om raad wordt gevraagd.

Bij veel psychische problematiek is er sprake van een verstoring in de verbinding als onderliggende oorzaak. Vaak verschijnt de problematiek ook na, of naar aanleiding van een verschuiving of probleem op relationeel gebied. Wat hierbij opvalt is dat dit vrijwel altijd gepaard gaat met een verandering in de verhouding tot God. Iemand kan zich verlaten voelen of juist proberen extra toenadering te zoeken tot Hem. De verbinding met de ander is namelijk ook verbonden met de verbinding met God.

Een verstoorde verbinding met de ander kan zich op veel verschillende manieren uiten. Mensen in een ‘depressie’, hebben een probleem met hun ‘zelf’. Er is daar ineens een leegte. Er komen vragen op als: ‘wie ben ik eigenlijk?’ of ‘wat wil ik?’

Het is verwarrend, want uiteindelijk is het ‘zelf’ daadwerkelijk een leegte. Mensen in een depressie worden wel degelijk geconfronteerd met een diepere realiteit van het menselijk bestaan. De paradox is echter dat het leven alleen door lijkt te kunnen stromen wanneer deze leegte vergeten wordt. Men moet zich ‘iemand’ voelen. En dit gebeurt juist in de verbinding met de ander.

Er zijn ook meer traumatische uitingen van een verstoring in de verbinding met de ander. Dit gaat bijvoorbeeld om mensen waarbij in de jeugd de verbinding nooit voldoende tot stand is gekomen. De basis is hierbij vooral wantrouwen in plaats van vertrouwen. Bij deze mensen lijkt er sprake van een omgekeerde situatie: de ‘standaardinstelling’ is ‘niet verbonden’. Deze instelling gaat vaak gepaard met veel onrust, ongemak en soms zelf pijn. Er is wel steeds een beweging waarin er verbondenheid wordt gezocht. Deze komt ook vaak wel tot stand. Het moeilijke is hierbij echter dat de verbinding veelal niet structureel aanhoudt en weer wordt verbroken. In de ergste gevallen wordt door bepaalde triggers die de basis van wantrouwen raken, continu de verbinding verbroken. Dan schiet iemand automatisch terug in een toestand van wantrouwen. Dit lijkt zelfs voor de persoon zelf buiten hem om te gaan. Naasten kunnen dit als bevreemdend ervaren en worden geconfronteerd met een machteloos gevoel. 

Het is iets wat gewoon lijkt te gebeuren, zonder dat daar invloed op uitgeoefend kan worden. Vaak is er in het begin niet eens het bewustzijn van deze beweging van afstand nemen van de ander, van God. Er is alleen de ervaring van het onbegrip, de pijn, het verdriet en het protest van het lichaam. Iemand wordt onbereikbaar, ook- en vooral- voor zichzelf. 

Het is alsof je dagen, weken probeert een beschermlaagje te creëren over je eigen ik, iets wat bescherming biedt tegen invloeden van buitenaf die je kunnen triggeren waardoor je weer op hetzelfde punt beland daar waar je begonnen was. Maar, het gebeurt (in mijn geval) vaak dat het juist niet komt door de invloeden van buitenaf (dat zal er zeker wel wat mee te maken hebben), maar juist vanbinnen. En het begint eigenlijk heel sluw, het is alsof er een zwart gat van binnen begint te groeien… en langzaamaan je zelf opgebouwde beschermlaagje laat wegsmelten, en dan kan er het minste of geringste tegen de ontblote gebroken “ik” tegenaan komen. En het is dan alsof ik ervaar dat ik in tienduizenden stukjes word geslagen, als een glasplaat die kapot valt, in een bodemloze put, en zie dan maar hoe je, én jezelf weer bij elkaar raapt, én waar je al je eigen “ik” stukken terugvindt in een bodemloze put. Waar geen stabiliteit en een solide basis te vinden is. En het gevoel van in stukjes vallen, is alsof je doodgaat, maar je ziel binnen blijft, je ontblote ziel, die veel pijn ervaart. En het verschilt per situatie wanneer je de pijn weer accepteert en ermee aan de slag gaat, want weg gaat het niet. En dan probeer je weer jezelf terug te vinden, sommige stukjes zal je nooit meer terugvinden alleen als Allah dat wil. Het is een onbehaaglijk gevoel wat van binnen start, wat je gewoon niet kunt stoppen want het blaast zichzelf helemaal vol met de pijnlijkste zaken die je als mens kunt voelen. Het is een beproeving en Allah geeft dat aan wie Hij wil.

Binnen psychologische behandelingen komt het helaas vaak voor dat de band met de ander als bijzaak wordt gezien of zelfs compleet wordt genegeerd. De behandelmethode, in de vorm van bepaalde technieken, wordt op de voorgrond wordt gesteld, terwijl de verbinding juist het fundament zou moeten vormen. De verbinding met ander maakt ons bestaan mogelijk en is gegrond in de verbinding met God. Wij komen van God, en alleen in de verbinding met de Oorsprong, hetgeen wat groter is dan ons zelf, kunnen we de weg terug vinden naar de stroom van het leven. 


Laatste wijziging:
1 juni 2019