Wij onderbreken dit programma

Door op 21 mei 2019 in de categorie Algemeen.


Psychische problematiek wordt vaak vergeleken met het hebben van een ziekte. We spreken dan van een psychische ziekte: een psychische stoornis. Dit heeft het onontkenbare voordeel dat het meer serieus genomen wordt. Het zorgt voor meer erkenning van de zwaarte en de moeilijkheid van psychisch lijden en psychische problematiek. Dit is belangrijk, want de ondermijnende werking die uitgaat van psychische problematiek wordt makkelijk onderschat. Qua poging tot begrip van wat psychisch leed ís, slaat het echter de plank helemaal mis. Het klopt dat psychische problematiek het leven onderbreekt. Het ontwricht en het verstoort, net zoals een ziekte, maar daar houdt de vergelijking op. Door vast te houden aan deze vergelijking loopt men het gevaar er niet meer uit te komen. Het benoemen van psychische problematiek als een ziekte verstevigt de beklemmende grip van psychische problematiek en verspert een mogelijke uitweg.

Een ziekte is een schadelijke afwijking van het lichaam. Het wordt gedefinieerd en herkend aan de hand van symptomen en oorzaken. Voor een behandeling gaan we naar een arts. Deze stelt een diagnose en op grond van deze diagnose wordt er een behandeling gestart. Van begin tot eind zijn wij hierin het lijdend voorwerp. Een ziekte en de genezing ervan wordt ondergaan. We ondergaan de ziekte. We ondergaan de diagnose. We ondergaan de behandeling. Bij psychische problematiek is dit geheel anders, het zuiver tegenovergestelde zelfs. Tijdens de behandeling van psychische problematiek zal het lijdzame ondergaan nadrukkelijk omgedraaid moeten worden. Dit is waar de hele behandeling om draait. Het faciliteert een (terug) verantwoordelijkheid nemen over (delen van) onszelf. Dit is waar psychische problematiek ons toe uitnodigt. Het roept ons op tot meer zelf-wording, tot een diepere zelf-wording en een meer omvattendere zelf-wording. De behandeling van psychische problematiek stelt zich niet een ‘genezing’ tot doel van een ‘ziekte’, maar een luisterend, diepere beantwoording aan ons bestaan en – daarmee samenhangend, want dat is hetzelfde – een versteviging en verinniging van onze band met God.

Psychische problematiek is daarom een heel ander soort beproeving dan een ziekte. Het doorstaan van een ziekte vraagt om geduld, vertrouwen en aanvaarding, aanpassing en doorzettingskracht. Dit zijn zelf geen lichamelijke veranderingen, maar vormen een onderdeel van een psychische ontwikkeling. Ten aanzien van de ziekte zelf kunnen we weinig doen. En voorzover er iets te doen is, dan doen de artsen dat voor ons. Alle genezing komt van Allah swt, maar Hij heeft ons medicijnen gegeven en medische wetenschap en die zetten wij in om een genezing te bespoedigen. Dit werk wordt grotendeels voor ons gedaan. Door anderen. De patiënt ondergaat. En daarom noemen we hem ook de patiënt. Bij psychische problematiek is dit geheel anders. Op meerdere vlakken. Een behandeling van psychische problematiek verwacht hard werken van de persoon zelf. Van de behandelaar ook, maar het meeste werk moet van de persoon zelf komen. Verder is er ook geen sprake van een genezing in de zin van dat we toewerken naar een wegwerken van symptomen, een opheffen van de afwijking. De behandeling van psychische problematiek volgt een heel ander pad.

Zodra we psychische problematiek als een ziekte beschouwen, zullen we geneigd zijn het te beschouwen als iets van buitenaf wat wij moeten ondergaan en waarmee we naar een arts gaan om ons te helpen en er zo snel mogelijk vanaf te komen. Psychische problematiek komt echter uit onszelf. Het is meer onszelf dan de poppenkast waar we mee bezig zijn elke dag. Het is iets waar we naar moeten leren luisteren. Als we dat doen leren we beter wie we zijn, de verschillende kanten van ons en diepere lagen van pijn en verdriet. Het is een aantrekkelijke verleiding om jezelf te verliezen in de poppenkast van het wereldse leven. Psychische problematiek onderbreekt het programma en haalt je hieruit, maar niet met een steen op de weg, maar met een stem vanuit een dieper bestaan van jezelf. Luisteren naar deze stem is hard werken. Het betekent vaak de ontmanteling van een zelfgebouwde gevangenis van jezelf en jouw leven. En deze gevangenis staat niet alleen tussen jou en jezelf, maar vooral ook tussen jou en God. Daarom is psychische problematiek vooral te ervaren als een Zegening. Het is een uitnodiging tot een ruimere en diepere gronding van ons bestaan. Dit wordt alles behalve op een dienblaadje aangeboden. Het is keihard en moeizaam werken, en vaak ook blijvend. Maar de beloning hiervoor is het grootste geschenk wat er is, namelijk een versterking en versteviging van onze innerlijke rust.


Laatste wijziging:
21 mei 2019